اینترنت به یک کالای لوکس تبدیل شد

به گزارش آسمان اقتصاد آنلاین، اینترنت در ایران به یک کالای لوکس تبدیل شده است. بیش از ۵۰ روز از قطع دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بین‌الملل می‌گذرد و این موضوع تاثیر زیادی بر زندگی روزمره و فعالیت‌های اقتصادی مردم داشته است. فروشندگان موبایل در غرب تهران قیمت هر یک گیگ فیلترشکن را حدود ۹۰۰ هزار تومان اعلام می‌کنند. این قیمت در حجم‌های بالاتر بیشتر نیز می‌شود.

بازار فیلترشکن‌ها در ایران به یک شبکه سازمان‌یافته تبدیل شده است. عواملی مانند رشد سریع تقاضا، سازوکارهای مالی چندلایه و حضور فعال فروشندگان داخلی و خارجی به پایداری این بازار کمک می‌کند و برخوردهای نقطه‌ای مانند مسدود کردن چند درگاه یا محدود کردن چند حساب تاثیری طولانی‌مدت ندارد.

 قیمت فیلترشکن‌ها در ایران به این شکل است که هر زمان دسترسی به اینترنت محدودتر می‌شود، قیمت فیلترشکن‌ها نیز افزایش می‌یابد. در مقابل با کاهش نسبی محدودیت‌ها، نرخ‌ها اندکی افت می‌کند. این نوسان قیمتی، پرسش مهمی را ایجاد می‌کند که فروشندگان این خدمات از چه مسیری به اینترنتی دسترسی دارند که برای عموم مردم قابل دسترس نیست؟

به نظر می‌رسد رانت یا دسترسی ویژه‌ای وجود دارد که به برخی امکان بهره‌مندی از اینترنت آزاد را می‌دهد و سپس همان دسترسی با هزینه‌های گزاف به کاربران عادی فروخته می‌شود. بسیاری از شهروندان عملا با نوعی «اینترنت محدود» مواجه هستند و برای انجام امور ضروری مانند به‌روزرسانی اپلیکیشن‌ها یا ارتباط با دانشگاه‌ها و مراکز علمی خارج از کشور، ناچار به استفاده از فیلترشکن می‌شوند. قطعی‌های مکرر و افت کیفیت اینترنت نیز به مشکل افزوده و کارایی این زیرساخت حیاتی را کاهش داده است.

کاربران همچنین از هزینه‌های بالای برخی اپراتورها برای دسترسی به خدمات خارجی گلایه دارند؛ هزینه‌هایی که فشار اقتصادی مضاعفی بر آنها وارد می‌کند. مجموع این عوامل نشان می‌دهد که محدودیت‌های اینترنتی، فراتر از یک مساله فنی به معضلی اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده و هزینه‌های سنگینی را به کاربران تحمیل کرده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که قیمت فیلترشکن در بازار بسیار بالاست و بسته به حجم آن متفاوت است. یک فروشنده موبایل در مرکز شهر می‌گوید: قیمت فیلترشکن متفاوت است، ۵ گیگ فیلترشکن 5 میلیون تومان و ۱۰ گیگ فیلترشکن 10 میلیون تومان است. محدودیت زمانی هم ندارد و تا زمانی که این حجم به اتمام برسد زمان دارد.

تعداد مشترکان تلفن همراه در ایران تا تابستان سال ۱۴۰۴ حدود ۱۷۵ میلیون کاربر برآورد شده است که شامل کاربران فعال و غیرفعال اپراتور همراه اول، ایرانسل و رایتل می‌شود. در همین حال، شمار کاربران فعال فیلترشکن بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون کاربر برآورد می‌شود. اگر تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد این کاربران، اشتراک پولی خریداری کنند، بازار بالقوه شامل ۲.۵ تا ۵ میلیون مشتری پرداخت‌کننده خواهد بود. با فرض میانگین قیمت ۹۰۰ هزار تومان برای یک گیگابایت فیلترشکن، گردش مالی ماهانه این بازار بین ۲ تا ۴.۵ میلیارد تومان خواهد بود و درآمد سالانه آن به چندین میلیارد تومان می‌رسد.

 چنین ارقامی نشان می‌دهد که این بازار از یک فعالیت پراکنده و محدود به ساختاری نزدیک به شبکه‌های سازمان‌ یافته تبدیل شده است. تهدید امنیتی؛ فیلترشکن‌های رایگان، ریسک پنهان یکی از نکات مهم هنگام استفاده از VPNها، مساله امنیت است.

پروژه شفافیت فناوری (TTP) نشان می‌دهد بسیاری از اپلیکیشن‌های رایگان VPN که از اپ‌استور و گوگل‌پلی دانلود می‌شوند، تحت مالکیت شرکت‌های چینی قرار دارند و می‌توانند ترافیک اینترنتی کاربران را رصد و مدیریت کنند. این موضوع باعث می‌شود امنیت و حریم شخصی کاربران عملا از بین برود. به عبارت دیگر حتی اگر کاربران با فیلترشکن به سایت‌ها و برنامه‌های فیلتر شده دسترسی پیدا کنند، اطلاعات شخصی و فعالیت‌های آنلاین آنها در معرض خطر خواهد بود.

نیاز، فرصت و ریسک اختلالات اخیر اینترنت، رشد بازار فیلترشکن‌ها را شتاب داده است. این بازار اکنون به شبکه‌ای سازمان‌یافته با گردش مالی بالا تبدیل شده و برخوردهای محدود نمی‌تواند آن را متوقف کند. با این حال کاربران باید توجه داشته باشند که استفاده از فیلترشکن‌های ناشناس و رایگان، تهدید جدی برای امنیت و حریم شخصی آنها محسوب می‌شود. وضعیت اینترنت در ایران امروز ترکیبی از نیاز شدید کاربران به دسترسی آزاد، فرصت اقتصادی برای فروشندگان فیلترشکن و ریسک امنیتی برای کاربران است؛ ترکیبی که توجه نهادهای نظارتی و قانونی را به ‌شدت جلب کرده است.

انتهای پیام/